Luik stemt de verlichting langs het traject van de nieuwe tram op al haar lichtbehoeften af
In 2025 kreeg Luik een nieuwe tram. Het traject is veel meer geworden dan een nieuwe tramlijn. Het maakt deel uit van een grootschalige stadsvernieuwing tussen Sclessin, Coronmeuse en Bressoux. Wegen, pleinen, kades en voetpaden werden herontworpen om ze gebruiksvriendelijker en veiliger te maken.
Resultaat van een publiek-private samenwerking
De tram van Luik is het resultaat van een publiek-private samenwerking. Het consortium Tram'Ardent ontwierp, financierde en realiseerde de infrastructuur. TEC staat in voor de exploitatie en de stad Luik, netbeheerder RESA en de Waalse Overheidsdienst (SPW) zijn verantwoordelijk voor de openbare verlichting. Op basis van een volledige audit van alle gebieden waar de tram doorrijdt, stelde het bureau van lichtontwerper Jacques Fryns voor het hele traject een lichtplan op. Het plan legt voor elk gebied de sfeer, montagehoogtes, lichtniveaus en soorten armaturen vast.
Op basis van dat gedetailleerde lichtplan en de voorstudies voerde Schréder BE na de gunning van de opdracht de fotometrische studies uit. We herberekenden ook alle configuraties. Het doel was dubbel:
- Het lichtplan respecteren
- De fotometrische prestaties en het energieverbruik optimaliseren
Toepassing(en)
Toen het traject nog maar net klaar was, trokken we onze wandelschoenen aan en maakten we een wandeling langs de volledige 11,7 km van de route. Al snel werd duidelijk dat de tram moest opgaan in de stad.
We wilden de openbare ruimte niet ‘verminken’ met een tramverlichtingsnetwerk. Integendeel, we wilden de komst van de tram aangrijpen om de openbare verlichting te herorganiseren ... We wilden de tram discreet in het hart van de stad doen opgaan ...
We identificeerden ook bijzondere plekken langs het traject die een specifieke behandeling kregen. Ze zijn wel nog niet allemaal gerealiseerd. Alleen de tunnel onder de Place du Général Leman, het plein aan de opera en de Rue de la Cité zijn aangepakt
Een waaier armaturen voor alle stedelijke configuraties
Om het lichtplan naar concrete oplossingen te vertalen die aangepast zijn aan elke situatie langs het traject, werkte Schréder BE nauw samen met het bureau van lichtontwerper Jacques Fryns en architectenbureau AST, vertegenwoordigd door Daniel Boden.
Dankzij een assortiment dat breed genoeg is voor alle toepassingen langs de 11,7 km lange tramlijn, kreeg elk gebied een eigen oplossing die ervoor zorgt dat de verlichting langs het hele traject 1 mooi samenhangend geheel is.
De wegen en grote assen worden krachtig en veilig verlicht door TECEO en CITEA LED. TECEO is een armatuur met hoge fotometrische prestaties die voorzien is van duurzame ledtechnologie. Daarmee is ze een efficiënte, energiezuinige en toonaangevende oplossing voor openbare verlichting. CITEA LED is een decoratieve straatarmatuur met een iconisch ontwerp. Ze verlicht grote verkeersaders zoals de Boulevard d'Avroy, de Boulevard de la Sauvenière en de Avenue Rogier.
Om fietsers en voetgangers veilig te laten fietsen en wandelen, worden de fiets- en voetpaden gelijkmatig verlicht met speciale armaturen die op ooghoogte staan. In de Avenue Blonden verlicht CITEA LED de rijbaan en verlichten ALURA LED-armaturen de voet- en fietspaden. Om ruimte vrij te maken op de grond en de zichtbaarheid te verbeteren, lieten we in de Avenue Rogier ook CITEA-armaturen op de gevels installeren.
In het stadscentrum krijgt de verlichting een meer ‘urban deco’-karakter. De VALENTINO-lantaarn siert de Rue Léopold en versterkt het historische karakter van de wijk. PUNTILA LED, op multiprojectormasten, geeft met een eigentijdse stedelijke sfeer ritme aan de Rue de la Cité. De MYSTÉRIEUSE-armaturen, die uit de jaren 2000 zijn bewaard gebleven, verlichten de Place Saint-Lambert dan weer iets intiemer, volledig in lijn met de architectuur van die iconische plek.
Rond het station van Guillemins gebruikten we een bestaande verlichtingsinstallatie die we uitbreidden naar de Esplanade Simone Veil. Daar wijzen de PIANO- en NEOS LED-armaturen de weggebruikers de weg en zetten ze tegelijk de architectuur van het station in het licht. De strakke PIANO verlicht de wegen en straten die naar het station leiden. De duurzame, polyvalente en robuuste NEOS LED verlicht de verkeerszones en openbare ruimtes. Op de Place du Général Leman en aan het begin van de Rue Varin lieten we NEOS LED-multiprojectorunits op 1 paal installeren. Zo past de verlichting zich aan de configuratie van de weg aan en maakt ze een verbinding met de Espalanade.
In enkele gebieden vullen armatuurfamilies zoals HESTIA en VALINTA de verlichting aan. HESTIA valt op door haar elegante silhouet en is bijzonder geschikt voor stadsstraten waar een evenwicht tussen prestaties en design nodig is. VALINTA kan worden gebruikt als stadsarmatuur of architecturale projector. Ze accentueert gevels, pleinen en woonruimtes en verlicht ze tegelijk functioneel.
Die variatie aan armaturen illustreert hoe Schréder BE inspeelt op alle configuraties die in de stad voorkomen: hoofdwegen, multimodale assen, historische wijken, verkeersvrije straten en ontspanningsruimtes.
Het geheim van het project: fotometrische expertise
Het eerste bestek uit 2012 voorzag armaturen met HID-lichtbronnen. Maar na verloop van tijd kreeg led meer en meer de voorkeur. Het project schakelde dan ook stap voor stap over op armaturen met LensoFlex 4-modules.
Bij elke stap voerde het studiebureau van Schréder BE de fotometrische berekeningen nauwgezet opnieuw uit. Lichtverdelingscurves, lichtniveaus, uniformiteit, geïnstalleerde vermogens: alles werd gecontroleerd en aangepast. Dankzij die aanpak konden de prestatiewinsten van de nieuwe generaties leds volledig benut worden, zonder afbreuk te doen aan de geest van het lichtplan:
- Het licht wordt beter beheerd
- Er is minder lichtoverlast
- Het energieverbruik is geoptimaliseerd
Ook de keuze van de kleurtemperatuur evolueerde in de loop van het project. Eerst werd aan neutraal wit gedacht. Met de verbeterde efficiëntie van warm wit stelde Schréder BE voor om langs het grootste deel van het traject de weg en de voetgangerszones te verlichten met een kleurtemperatuur van 3000 K. Dat zorgt voor een warmere en gezelligere sfeer, in lijn met de andere herinrichtingen in het stadscentrum, zonder significant rendementsverlies. Alle armaturen zijn ook connected ready. Als de stad dat wil, kunnen ze zo in een systeem voor beheer op afstand worden geïntegreerd om de lichtniveaus aan te passen en ze gemakkelijker te onderhouden.
Nauwe samenwerking met alle partners
Een project van die omvang evolueert onvermijdelijk in de tijd. Verplaatsingen van palen, aanpassingen van wegprofielen, nutsleidingen, civieltechnische beperkingen: de studies moesten aangepast worden aan het tempo van de werf. Schréder BE werkte daarom voortdurend samen met architectenbureau AST, lichtontwerpbureau Jacques Fryns en installateur Jacobs, die het aanspreekpunt was voor de civieltechnische teams.
Bij elke wijziging op het terrein werden de inplantingen herbekeken en teruggestuurd naar het studiebureau van Schréder BE. Zo werden de fotometrische berekeningen telkens verfijnd om de doelstellingen van het lichtplan te blijven respecteren. Die voortdurende samenwerking illustreert hoe de teams zich aan de evolutie van het project kunnen aanpassen en in elke fase geoptimaliseerde oplossingen kunnen voorstellen.
Voorbeeld van de knowhow van Schréder BE
Het project van de tram in Luik is een concreet voorbeeld van hoe Schréder BE u als stad voortdurend helpt om een antwoord te vinden op al uw lichtbehoeften.
Met een heel breed assortiment armaturen kunnen we alle toepassingen dekken die in uw stad voorkomen. Geavanceerde fotometrische expertise garandeert hoogwaardige oplossingen bij elke technologische ontwikkeling. Dankzij nauwe samenwerking met de projectpartners volgen we werven voortdurend op en stemmen we de studies zo nauwkeurig mogelijk op de realiteit op het terrein afstemmen.
En u? Bent u van plan om de verlichting van uw stad te moderniseren?
We bespreken uw project graag met u.
Schréder BE begeleidt u van de eerste audit tot de ingebruikname met complete, schaalbare oplossingen die afgestemd zijn op elke configuratie in uw stad.
